ภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT / ภ.ธ.) ในไทย: กิจการใดต้องเสีย ฐานภาษี และอัตราภาษี

ภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT ภาษาไทยเรียกย่อว่า ภ.ธ.) เป็น “ภาษีอากรประเมิน” ประเภทหนึ่งภายใต้ประมวลรัษฎากรของไทย ซึ่งจัดเก็บจากกิจการเฉพาะบางประเภท เช่น การธนาคาร ธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ การรับประกันชีวิต โรงรับจำนำ และการขายอสังหาริมทรัพย์ โดยคำนวณจากรายรับ (ยอดรวมก่อนหักรายจ่าย) แบ่งเป็นหลายอัตรา และจัดเก็บแทนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

ตามประมวลรัษฎากร ภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นภาษีอากรประเมิน (มาตรา 91) ผู้ที่ประกอบกิจการเฉพาะตามที่ระบุไว้ใน มาตรา 91/2 ในราชอาณาจักร ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแทน VAT และต้องยื่นแบบและชำระภาษีเป็นรายเดือน (มาตรา 91/10)

1. ภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT / ภ.ธ.) คืออะไร

ภาษีธุรกิจเฉพาะ (Specific Business Tax หรือ SBT ภาษาไทยเรียกย่อว่า ภ.ธ.) เป็นภาษีทางอ้อมภายใต้ประมวลรัษฎากรของไทยเช่นเดียวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม มาตรา 91 กำหนดว่าภาษีธุรกิจเฉพาะเป็น “ภาษีอากรประเมิน” ประเภทหนึ่ง ซึ่งไม่ได้ใช้บังคับกับผู้ประกอบการทุกราย แต่กำหนดไว้เป็นการเฉพาะสำหรับกิจการบางประเภท เช่น กิจการทางการเงินและอสังหาริมทรัพย์ ตาม มาตรา 91/2 โดยกิจการเหล่านี้จะไม่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่เปลี่ยนไปเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแทน ดังนั้น ในการพิจารณาว่ากิจการใดต้องเสีย VAT หรือ SBT ขั้นแรกคือดูว่ากิจการนั้นเข้าข่ายรายการที่ระบุไว้ใน มาตรา 91/2 หรือไม่

2. กิจการใดบ้างที่ต้องเสีย SBT แทน VAT (มาตรา 91/2)

มาตรา 91/2 ได้ระบุประเภทกิจการที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไว้ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มธุรกิจการเงินและอสังหาริมทรัพย์ ดังนี้

กิจการธนาคาร: การธนาคารตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์หรือกฎหมายเฉพาะ (มาตรา 91/2)
ธุรกิจเงินทุน หลักทรัพย์ และเครดิตฟองซิเอร์: การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (มาตรา 91/2)
การรับประกันชีวิต: การรับประกันชีวิตตามกฎหมายว่าด้วยการประกันชีวิต (มาตรา 91/2)
โรงรับจำนำ: การรับจำนำตามกฎหมายว่าด้วยโรงรับจำนำ (มาตรา 91/2)
กิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์: การประกอบกิจการโดยปกติเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ เช่น การให้กู้ยืมเงิน ค้ำประกัน แลกเปลี่ยนเงินตรา ออก ซื้อ หรือขายตั๋วเงินหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ และการส่งเงินไปต่างประเทศด้วยวิธีต่าง ๆ (มาตรา 91/2)
การขายอสังหาริมทรัพย์: การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร ไม่ว่าจะได้อสังหาริมทรัพย์นั้นมาโดยวิธีใดก็ตาม ทั้งนี้ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา (มาตรา 91/2)
การขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์: การขายหลักทรัพย์ตามกฎหมายว่าด้วยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในตลาดหลักทรัพย์ (มาตรา 91/2)
กิจการอื่นที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา (มาตรา 91/2)

นอกจากนี้ มาตรา 91/2 ยังกำหนดว่า หากผู้ประกอบการต่างประเทศประกอบกิจการดังกล่าวผ่านสถานประกอบการหรือตัวแทนที่ตั้งอยู่ในราชอาณาจักร ให้ถือว่าเป็นการประกอบกิจการในราชอาณาจักรและต้องเสีย SBT เช่นกัน ทั้งนี้ พึงสังเกตว่าขอบเขตข้างต้นอยู่ภายใต้บังคับ มาตรา 91/4 กล่าวคือ บางกิจการอาจได้รับยกเว้นหรือปฏิบัติเป็นอย่างอื่นตามมาตราดังกล่าว โดยขอบเขตที่แน่นอนให้เป็นไปตามที่ทางการกำหนด (สำนักงานของเราสามารถช่วยตรวจสอบยืนยันได้)

3. ฐานภาษี: คำนวณจากรายรับ (มาตรา 91/5)

มาตรา 91/5 กำหนดว่า ฐานภาษีของภาษีธุรกิจเฉพาะ คือ รายรับที่ผู้มีหน้าที่เสียภาษี “ได้รับหรือพึงได้รับ” เนื่องจากการประกอบกิจการดังกล่าว ซึ่งต่างจาก VAT ที่จัดเก็บจาก “มูลค่าเพิ่ม” อย่างมีนัยสำคัญ กล่าวคือ SBT จัดเก็บจากรายรับ (ยอดรวมก่อนหักรายจ่าย) เช่น กิจการธนาคารใช้ดอกเบี้ย ส่วนลด ค่าธรรมเนียม ค่าบริการ ตลอดจนกำไรจากการซื้อขายตั๋วเงิน/ตราสารแสดงสิทธิในหนี้และการแลกเปลี่ยนเงินตราเป็นฐานภาษี ส่วนการขายอสังหาริมทรัพย์และการขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ ใช้ “รายรับก่อนหักรายจ่ายใด ๆ” เป็นฐานภาษี (มาตรา 91/5) เนื่องจากฐานภาษีคือรายรับ ผู้เสียภาษีจึงโดยทั่วไปไม่สามารถนำภาษีซื้อมาหักได้เหมือน VAT

4. อัตราภาษี: แบ่งเป็นสามอัตราตามประเภทกิจการ (มาตรา 91/6)

มาตรา 91/6 ไม่ได้ใช้อัตราภาษีเดียวกับทุกกิจการ แต่กำหนดอัตราภาษีตามกฎหมายไว้สามอัตราตามประเภทกิจการ ดังนี้

การขายหลักทรัพย์ 0.1%

รายรับจากการขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ (มาตรา 91/5 (7)) อัตราภาษี 0.1% (มาตรา 91/6 (1))

การรับประกันชีวิต · โรงรับจำนำ 2.5%

รายรับจากดอกเบี้ย/ค่าธรรมเนียม/ค่าบริการของการรับประกันชีวิต และรายรับจากกิจการโรงรับจำนำ (มาตรา 91/5 (3)(4)) อัตราภาษี 2.5% (มาตรา 91/6 (2))

กิจการอื่น ๆ 3.0%

การธนาคาร ธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ กิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ การขายอสังหาริมทรัพย์ และกรณีอื่น ๆ ที่เหลือ อัตราภาษี 3.0% (มาตรา 91/6 (3))

หมายเหตุ: ข้างต้นเป็นอัตราภาษีพื้นฐานตามกฎหมายที่กำหนดไว้ใน มาตรา 91/6 แห่งประมวลรัษฎากร ในทางปฏิบัติของไทย บางกิจการอาจถูกเรียกเก็บภาษีท้องถิ่น (เทศบาล) เพิ่มเติมตามกฎหมายอื่น ทำให้ภาระภาษีที่แท้จริงสูงกว่าอัตราพื้นฐาน อัตราส่วนที่เพิ่มดังกล่าว ตลอดจนอัตราพิเศษหรืออัตราที่ปรับเปลี่ยนซึ่งอาจใช้กับกิจการอย่างการขายอสังหาริมทรัพย์ตามพระราชกฤษฎีกา ล้วนให้เป็นไปตามที่ทางการกำหนด (สำนักงานของเราสามารถช่วยตรวจสอบยืนยันได้)

5. การยื่นแบบและชำระภาษีเป็นรายเดือน (มาตรา 91/10)

มาตรา 91/10 กำหนดว่า ผู้มีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะต้องยื่นแบบตามแบบที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนด (ในทางปฏิบัติคือแบบแสดงรายการภาษีธุรกิจเฉพาะรายเดือน ภาษาไทยคือ ภ.ธ.40 / PT40) โดยยื่นและชำระภาษีเป็นรายเดือนภาษี ไม่ว่าเดือนภาษีนั้นจะมีรายรับหรือไม่ก็ตาม การยื่นแบบและชำระภาษีของแต่ละเดือนภาษี ต้องดำเนินการภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไป เว้นแต่อธิบดีจะกำหนดเป็นอย่างอื่น และให้ยื่น ณ ที่ว่าการอำเภอท้องที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่ หากผู้เสียภาษีมีสถานประกอบการหลายแห่ง โดยหลักต้องแยกยื่นเป็นรายสถานประกอบการ (มาตรา 91/10)

ข้อยกเว้นสำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์: กิจการขายอสังหาริมทรัพย์ (มาตรา 91/2 (6)) ไม่ต้องยื่นแบบเป็นรายเดือน แต่ให้ยื่นแบบตามที่อธิบดีกำหนดและชำระภาษีต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ในขณะจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ โดยกรมที่ดินเป็นผู้จัดเก็บภาษีนี้แทนกรมสรรพากร และจะไม่ดำเนินการจดทะเบียนให้จนกว่าจะชำระภาษีครบถ้วน (มาตรา 91/10)

⚠️ ข้อควรทราบ

การพิจารณาว่ากิจการใดอยู่ในขอบเขตต้องเสีย SBT หรือไม่ ใช้อัตราภาษีอัตราใด ตลอดจนการคำนวณ ชำระ และช่วงเวลาการจดทะเบียนของ SBT สำหรับธุรกรรมอสังหาริมทรัพย์ ล้วนต้องพิจารณาเป็นรายกรณีประกอบกับพระราชกฤษฎีกาฉบับล่าสุด สำนักงานของเราสามารถช่วยวินิจฉัยและดำเนินการยื่นแบบให้ได้

FAQ

ภาษีธุรกิจเฉพาะ (SBT) ต่างจากภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) อย่างไร

ทั้งสองเป็นภาษีทางอ้อมภายใต้ประมวลรัษฎากรของไทยเช่นกัน แต่ใช้บังคับกับผู้ประกอบการและวิธีคำนวณต่างกัน ตามมาตรา 91 SBT เป็นภาษีอากรประเมิน และตามมาตรา 91/2 ใช้เฉพาะกับกิจการบางประเภท เช่น การธนาคาร ธุรกิจเงินทุนหลักทรัพย์ การรับประกันชีวิต โรงรับจำนำ และการขายอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งกิจการเหล่านี้เปลี่ยนไปเสีย SBT แทนที่จะอยู่ในระบบ VAT ในด้านการคำนวณ VAT จัดเก็บจากมูลค่าเพิ่มและนำภาษีซื้อมาหักได้ ส่วน SBT ตามมาตรา 91/5 จัดเก็บจากรายรับ และโดยทั่วไปนำมาหักไม่ได้

กิจการใดบ้างที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแทนภาษีมูลค่าเพิ่ม

ตามมาตรา 91/2 หลัก ๆ ได้แก่ การธนาคาร ธุรกิจเงินทุน/หลักทรัพย์/เครดิตฟองซิเอร์ การรับประกันชีวิต โรงรับจำนำ กิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ (การให้กู้ยืม ค้ำประกัน แลกเปลี่ยนเงินตรา ซื้อขายตั๋วเงิน ส่งเงินไปต่างประเทศ ฯลฯ) การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร การขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ และกิจการอื่นที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา ทั้งนี้ ผู้ประกอบการต่างประเทศที่ประกอบกิจการผ่านสถานประกอบการหรือตัวแทนในราชอาณาจักร ก็ถือว่าเป็นการประกอบกิจการในราชอาณาจักรด้วย

อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นเท่าใด

ตามมาตรา 91/6 SBT แบ่งเป็นสามอัตราตามประเภทกิจการ ได้แก่ การขายหลักทรัพย์ 0.1% การรับประกันชีวิตและโรงรับจำนำ 2.5% และการธนาคาร ธุรกิจการเงิน กิจการเยี่ยงธนาคาร การขายอสังหาริมทรัพย์ และกิจการอื่น ๆ ที่เหลือ 3.0% ข้างต้นเป็นอัตราพื้นฐานตามกฎหมาย ในทางปฏิบัติบางกิจการอาจถูกเรียกเก็บภาษีท้องถิ่น (เทศบาล) เพิ่มเติมตามกฎหมายอื่น และกิจการอย่างอสังหาริมทรัพย์อาจใช้อัตราพิเศษตามพระราชกฤษฎีกา ภาระภาษีที่แท้จริงและการใช้บังคับที่แน่นอนให้เป็นไปตามที่ทางการกำหนด สำนักงานของเราสามารถช่วยตรวจสอบยืนยันได้

ต้องยื่นแบบและชำระภาษีธุรกิจเฉพาะอย่างไร

ตามมาตรา 91/10 ผู้เสียภาษีต้องยื่นแบบและชำระภาษีเป็นรายเดือนตามแบบที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนด (ในทางปฏิบัติคือ ภ.ธ.40 / PT40) ไม่ว่าเดือนนั้นจะมีรายรับหรือไม่ก็ตาม โดยต้องยื่นภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไป ณ ที่ว่าการอำเภอท้องที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่ หากมีสถานประกอบการหลายแห่งโดยหลักต้องแยกยื่นเป็นรายแห่ง ส่วนการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นข้อยกเว้น โดยยื่นแบบและชำระภาษีขณะจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ซึ่งกรมที่ดินเป็นผู้จัดเก็บแทน และจะไม่จดทะเบียนให้จนกว่าจะชำระภาษีครบถ้วน