ใบอนุญาตทำงานในไทย (Work Permit): คนต่างด้าวทำงานถูกกฎหมายอย่างไร?

สรุปสั้น ๆ
ตามพระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 มาตรา 8 คนต่างด้าวที่ทำงานในประเทศไทยต้องมีใบอนุญาตทำงาน (work permit) มิฉะนั้นถือว่าผิดกฎหมาย และนายจ้างก็ห้ามรับคนต่างด้าวที่ไม่มีใบอนุญาตเข้าทำงาน (มาตรา 9) ผู้ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตอาจถูกปรับ 5,000–50,000 บาท และถูกส่งกลับออกนอกราชอาณาจักร (มาตรา 101) ส่วนนายจ้างที่ทำผิดกฎหมาย ต่อคนต่างด้าวหนึ่งคน ปรับ 10,000–100,000 บาท (มาตรา 102)

1. อะไรถือว่าเป็น “การทำงาน”?

ตามมาตรา 5 คำว่า “ทำงาน” หมายความว่า การประกอบอาชีพใด ๆ ไม่ว่าจะมีนายจ้างหรือไม่ ซึ่งครอบคลุมกว้างมาก ไม่จำกัดเฉพาะงานประจำที่รับค่าจ้างตามปกติ

2. ต้องมีใบอนุญาตทำงาน (มาตรา 8, 9)

  • คนต่างด้าวห้ามทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน และห้ามทำงานนอกเหนือจากที่มีสิทธิจะทำได้ (มาตรา 8)
  • ห้ามผู้ใดรับคนต่างด้าวที่ไม่มีใบอนุญาตทำงานเข้าทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือจากที่มีสิทธิจะทำได้ (มาตรา 9)

3. หน้าที่แจ้งของนายจ้าง (มาตรา 13)

นายจ้างต้องแจ้งชื่อ สัญชาติ และลักษณะงานของลูกจ้างต่างด้าวต่อนายทะเบียนภายใน 15 วันนับแต่วันที่จ้าง และเมื่อลูกจ้างออกจากงานก็ต้องแจ้งต่อนายทะเบียนภายใน 15 วันเช่นกัน

4. อาชีพที่ห้ามคนต่างด้าวทำ (มาตรา 7)

รัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการอาจประกาศกำหนดงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ (ห้ามเด็ดขาดหรือห้ามโดยมีเงื่อนไข) โดยคำนึงถึงความมั่นคงของชาติ โอกาสในการประกอบอาชีพของคนไทย และปัจจัยอื่น ๆ ทั้งนี้ รายการที่ชัดเจนให้เป็นไปตามประกาศทางการ

5. บทลงโทษกรณีฝ่าฝืน

คนต่างด้าวที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาต มาตรา 101

ฝ่าฝืนมาตรา 8: ปรับ 5,000–50,000 บาท และเมื่อชำระค่าปรับแล้วจะถูกส่งกลับออกนอกราชอาณาจักร

นายจ้างที่รับคนต่างด้าวไม่มีใบอนุญาตเข้าทำงาน มาตรา 102

ฝ่าฝืนมาตรา 9: ปรับ 10,000–100,000 บาท ต่อคนต่างด้าวหนึ่งคน; หากทำผิดซ้ำโทษหนักขึ้น (รวมถึงจำคุก)

การยึดเอกสารของคนต่างด้าว มาตรา 131

ผู้ที่ยึดใบอนุญาตทำงานหรือเอกสารสำคัญประจำตัวของคนต่างด้าว: จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับ 10,000–100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

💡 ข้อควรทราบเพิ่มเติม

(1) คณะผู้แทนทางทูต กงสุล และเจ้าหน้าที่องค์การสหประชาชาติ ฯลฯ ได้รับยกเว้นไม่อยู่ภายใต้บังคับของพระราชกำหนดนี้ (มาตรา 4); (2) ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เข้ามาทำงานตามกฎหมายพิเศษ เช่น กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการลงทุน (BOI) หรือกฎหมายว่าด้วยปิโตรเลียม ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบแจ้งต่อนายทะเบียนเพื่อออกใบอนุญาตทำงานให้ (มาตรา 62); (3) ใบอนุญาตทำงานต้องใช้ควบคู่กับวีซ่า (เช่น Non-B) ทั้งนี้ ขั้นตอนการยื่นขอที่ชัดเจนให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกระทรวงแรงงาน

FAQ

กรรมการชาวต่างชาติต้องมีใบอนุญาตทำงานหรือไม่?

คำว่า “ทำงาน” มีความหมายกว้าง (มาตรา 5) การจะต้องมีหรือไม่ขึ้นอยู่กับหน้าที่ที่แท้จริงและว่าเข้าข่าย “การประกอบอาชีพ” หรือไม่ ในทางปฏิบัติ กรรมการต่างชาติส่วนใหญ่ที่ปฏิบัติหน้าที่จริงหรือรับค่าจ้างจำเป็นต้องขอ แนะนำให้ตรวจสอบเป็นรายกรณี

ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงานจะเป็นอย่างไร?

เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 8 อาจถูกปรับ 5,000–50,000 บาท และเมื่อชำระค่าปรับแล้วจะถูกส่งกลับออกนอกราชอาณาจักร (มาตรา 101)

หากรับคนต่างด้าวที่ไม่มีใบอนุญาตเข้าทำงาน นายจ้างจะมีผลอย่างไร?

เป็นการฝ่าฝืนมาตรา 9 ปรับ 10,000–100,000 บาท ต่อคนต่างด้าวที่จ้างหนึ่งคน; หากทำผิดซ้ำโทษหนักขึ้น (มาตรา 102)

ใบอนุญาตทำงานกับวีซ่าเป็นสิ่งเดียวกันหรือไม่?

ไม่ใช่ ใบอนุญาตทำงานคือใบอนุญาตให้ “ทำงานได้” ส่วนวีซ่าคือใบอนุญาตให้ “เข้าเมืองและพำนักได้” ทั้งสองอย่างต้องดำเนินการควบคู่กัน